Tarihler M.Ö 331'in temmuz ayını gösterirken, güneşin kavurduğu Gaugamela Ovası'nda (şmdi Irak'tadır), toplamda 300 binden fazla sayıya ulaşan devasa insan topluluğu karşılaşmıştı. Beş yılda Makedonya'dan Mısır'a devasa bir kara parçasını fetheden İskender, rüzgarla yarışını o gün de sürdürmek istiyordu. Kendisine diş bileyen rakibi ise, iki yıl önce kıl payı mağlup ettiği Pers İmparatoru 3. Darius (ya da Dara) idi. Ancak bu sefer şartlar İskender açısından pek de iç açıcı değildi; 250 bin piyade, 3500 atlı savaş arabası ve 15 savaş fili ile Gaugamela'da bir karınca sürüsünü andıran Pers ordusuna karşılık, sadece 40 bin askeri ve 7500 süvarisi mevcuttu.
Rüzgar Pers imparatorunun arkasından esiyordu... Kim bilebilirdi ki, bu savaşın eski Pers imparatorluğunun son savaşı olduğunu...
"Pers İmparatoru'na özentisi o savaşla başlamıştı" demişti İskender için İskender'in özel tarih yazıcısı Kallisthenes. Bu satırlardan dolayı ölene kadar kalacağı hapse atılmadan önce İskender'in kendisini Tanrı sandığını anlayan ilk insandı. O zaman için, karşısında kendisinden 5 kat fazla askere sahip bir orduyla karşılaşmak, muhtemelen insanın kendisini Tanrı sanması için en ideal şartları hazırlamıştı.
Pers ordusunda moraller yüksek idi. İskender'in o zamana kadar karşılaştığı en büyük Pers ordusunu toplamışlardı. Hükümdarları da zaferden emindi; tâ ki savaştan önceki geceye kadar...
Pers ordusunun hesaba katmadığı şey, bir ay tutulmasıydı. Pers kültüründe şeytanları yeryüzüne indirdiğine inanılan ay tutulması, o güne kadar zafer andları içen ordu içerisinde büyük bir hayal kırıklığı yarattı. Fırsatı iyi değerlendiren İskender, satın aldığı Pers askerleri aracılığıyla Pers ordusu içerisinde "bu savaşı kaybedeceğiz" söylentisi çıkarmıştı. İskender, savaştan önceki son saatlerinde skoru eşitlemişti!
İskender'in sayıca az ama hem deneyimli hem de tecrübeli ordusunun ön saflarında, "sarissa" adı verilen uzun mızraklarıyla "falanks" birlikleri her zamanki gibi yerini almıştı. Darius önceki savaşta da sonunu hazırlayan bu birlikler için savaş arabaları kartını kullanacaktı. Tabii burada falanks birlikleri için bir parantez açmamak olmaz.
Eski dünyanın strateji devrimini yaratan bu birlikler, İskender'in babası II. Philip'e aitti. Normal mızrakların iki katı uzunluğundaki sarissaları kullanan falankslar, Philip'im tüm Yunanistan'ı tek bayrak altına toplamasını sağlamıştı. Onun Pers hayalini, oğlu İskender başaracaktı.
Falankslar aslında bir çeşit tırpan görevi görüyordu. Düşman ordularını yaklaştırmayan ve teker teker indiren falankslarla düşmanı parçalara bölen İskender, bu parçaları süvarileri ile imha ediyordu. Okçu birliklerinin de orduya alınması ile, o zamana kadar temel askeri dayanağı filler olan Doğu devletleri için bu askeri strateji, adeta bir ölüm makinesiydi.Kaynakwh webhatti.com:
İki ordu nihayet sabah saatlerinde savaş pozisyonu almışlardı. İskender savunma pozisyonundaydı; Dairus'un bu tuzağa düşmesi pek zor olmadı. Taarruza geçen Pers ordusu, tazyikli suyu andırırcasına sarissalara çarptı. Okçu birliklerini devreye sokan İskender, sarissaları aşmaya çalışan Pers piyadelerini teker teker avlamaya başlamıştı. Darius savaş alanının pek parlak olmadığını görerek, sıradaki hamlesini savaş arabalarından kullandı. Henüz savaşın ilk bir saatinde İskender'in ordusu en az 20 bin Pers askerini öldürmüştü. Makedon ordusunda ise kâideye alınabilir herhangi bir kayıp göze çarpmıyordu. Darius için bu savaş arabaları son şanstı.
Makedon ordusunu sağ cepheden hızla yarmaya başlayan savaş arabaları, orduda bir dalgalanma yaratmıştı. İskender, sahne sırasının kendisine geldiğini biliyordu; hızla savaş arabalarına saldıran Makedon süvarilerinin başında İskender bulunacaktı. Savaşın ikinci saati dolduğunda ölü sayısı Pers'lerde 70 bini, Makedonlarda ise 2 bini bulmuştu.
Yer yer dağılma emareleri gösteren Pers ordusu, savaş arabalarının da bizzat İskender tarafından imha edilmesi ile beyaz bayrak salladı. 100 binin üzerinde Pers askeri, arkalarına dahi bakmadan Gaugamela'dan kaçmaya başlamıştı. Savaşın sonunda Persler 120 bin kayıp verirken, Makedonlarda bu sayı 4 bin idi. İskender, tarihin en büyük zaferlerinden birini kazanmıştı. Darius, ailesini dahi savaş meydanında bırakarak, muhtemelen Hazar'ın arkasına kaçtı, bir daha da kendisinden haber alınamadı (bazı iddialara göre bir askeri tarafından öldürüldü).Kaynakwh webhatti.com:
Birkaç hafta sonra Perslerin başkenti Persopolis'e giren İskender, I. Kserkses'in sarayını törenle yaktı. Bu aynı zamanda Pers imparatorluğunun yıkılışını da tescilliyordu.